Het is zomervakantie. Dat betekent minder files in de spits, relatieve rust in de buurt of in de straat, maar extreme drukte op andere plaatsen. Voor toeristische gemeenten een uitdaging, niet alleen vanwege de drukte (lees: leefbaarheid), maar ook vanwege de vraag hoe je die drukte organiseert en bekostigt. Stijgende tarieven van toeristenbelasting zorgen ervoor dat gemeenten al snel als zondebok worden aangewezen. Zie bijvoorbeeld het interview dat @arjenschep onlangs gaf aan EenVandaag, waarin de vraag aan de orde kwam of er niet een wettelijk plafond zou moeten worden ingevoerd.
In het interview komt ook de zoektocht van gemeenten naar een balans aan de orde, tussen leefbaarheid voor de inwoners en tegelijk kostenverhaal. Gemeenten zoeken naar manieren om de groeiende bezoekersstromen in goede banen te leiden, de leefbaarheid te bewaken én de publieke kosten eerlijk te verdelen. Een verhoging van de toeristenbelasting lijkt een aantrekkelijke optie: je zou kunnen denken dat er dan minder toeristen komen en, door de verhoging van het tarief, net zoveel geld. Maar recent was ook in het nieuws dat een hogere toeristenbelasting alleen zelden voldoende is om de druk van toerisme effectief te reguleren.
In het Financieel Dagblad van 18 juni jl. verscheen een interessant interview met toerisme-econoom Jan van der Borg, waarin hij stelt dat een hogere toeristenbelasting op zichzelf geen oplossing biedt voor de uitdagingen van massatoerisme. Hij geeft aan dat stromen toeristen blijven komen; toerisme is de snelst groeiende sector ter wereld. Hoge bedragen aan toeristenbelasting weerhouden toeristen er niet van om naar plaatsen met bijzonder erfgoed te komen. Volgens Van der Borg is alleen het beperken van de toegang, bijvoorbeeld voor dagjesmensen die via cruiseschepen komen, op termijn effectief. Hij noemt ook het kiezen voor kwaliteit in plaats van kwantiteit. Door het veranderen van het toeristische product dat je aanbiedt, kan een gemeente ook sturen op het type toerist dat wordt beoogd.
Kortom: de strijd aangaan met het (massa)toerisme is veel meer dan alleen de toeristenbelasting verhogen en hopen dat mensen wegblijven. Niettemin is er natuurlijk gewoon geld nodig. Toeristenbelasting is niet het enige fiscale instrument dat gemeenten kunnen inzetten om de kosten van toerisme op een werkbare en eerlijke manier te verdelen.
De toeristenbelasting en de vermakelijkhedenretributie (hierna: VMR) worden daarbij vaak in één adem genoemd. De toeristenbelasting is een generieke heffing op verblijf. Zichtbaar, breed toepasbaar en politiek herkenbaar. Maar de praktijk laat dus zien dat deze belasting zelden leidt tot gedragsverandering of structurele spreiding van bezoekers.
De VMR heeft een ander vertrekpunt. Deze is niet bedoeld als generiek sturingsinstrument, maar als vergoeding voor specifieke publieke voorzieningen en kosten die direct samenhangen met concrete vormen van vermaak en bezoekdruk. Daarmee sluit de heffing directer aan op het profijtbeginsel: de gebruiker draagt bij aan de kosten die hij of zij veroorzaakt.
De afgelopen jaren hebben wij verschillende projecten en procedures gedaan voor onze klanten op het gebied van de VMR, zoals de Amsterdamse rondvaartsector, voor de rondvaart in Giethoorn en voor de Zaanse Schans. De inzet van VMR vergt telkens maatwerk. Over iets wat een vermakelijkheid is, kan geen toeristenbelasting worden geheven. Er bestaat geen universele oplossing. Elke gemeente kent haar eigen bezoekersprofiel, toeristische aantrekkingskracht en lokale opgaven. Juist daarom is maatwerk essentieel.
De druk op toeristische bestemmingen zal de komende jaren alleen maar toenemen. Dat vraagt om slimme, juridisch houdbare en bestuurlijk uitvoerbare oplossingen. Die zoals gezegd veel verder gaan dan alleen belastingheffing. Niettemin denken we graag met gemeenten mee! Wij kijken ernaar uit om ook de komende jaren gemeenten te ondersteunen bij vraagstukken rondom toerisme, lokale belastingen en de inzet van passende fiscale instrumenten.
Wij wensen al onze opdrachtgevers, relaties en samenwerkingspartners een heerlijke, ontspannen en zonnige zomer toe!
#toeristenbelasting #vermakelijkhedenretributie #VMR #gemeenten #lokalebelastingen #toerisme #fiscaal #publiekefinanciën
Arnaud Bruijns
Fiscaal adviseur lokale belastingenResultaatgerichte adviseur en procestijger. All-round in de lokale belastingen, met name rechtenheffing en toetsing van belastingverordeningen, en het voeren van procedures van rechtbank tot en met Hoge Raad. Extra affiniteit voor formele en processuele zaken.