Conclusie A-G Pauwels; afbakening artikel 2, tweede lid, BPB

In geschil is de afbakening en toepassing van artikel 2, tweede lid, BPB, dat de bestuursrechter de bevoegdheid geeft een proceskostenvergoeding te matigen indien de belanghebbende slechts gedeeltelijk in het gelijk is gesteld. De Hoge Raad heeft zich nog niet uitgesproken over de reikwijdte van deze bevoegdheid. Aanknopingspunten voor een duidelijke afbakening ontbreken grotendeels. De ratio van het artikel vormt het belangrijkste uitgangspunt. Deze ratio veronderstelt dat de rechter de mogelijkheid moet hebben om de proceskostenvergoeding te matigen indien het, gelet op de gehanteerde berekeningsmaatstaven, onredelijk zou zijn het bestuursorgaan volledig in de kosten te veroordelen. De toepassing van artikel 2, tweede lid, BPB omvat twee elementen: (i) de voorwaarde dat de belanghebbende gedeeltelijk in het gelijk is gesteld (de toepassingsvoorwaarde) en (ii) de vraag of de rechter gebruik mag maken van de bevoegdheid om te matigen (de bevoegdheidsvraag). In het arrest van 15 november 2024 overwoog de Hoge Raad dat matiging mogelijk was, omdat X enkel op een punt van ondergeschikt belang in het gelijk was gesteld. Deze overweging impliceerde niet dat deze omstandigheid een noodzakelijke voorwaarde is voor toepassing van de matigingsbevoegdheid. De rechter dient terughoudend te zijn bij het matigen. De vraag rijst of het wenselijk is (nadere) criteria te geven welke invullen onder welke omstandigheden de rechter gebruik mag maken van de matigingsbevoegdheid en wie eventuele criteria zou moeten geven. De Hoge Raad zou geen concrete criteria moeten formuleren voor toepassing van art. 2, tweede lid, BPB, maar dit aan de feitenrechter moeten laten. Wel moet de Hoge Raad expliciteren dat terughoudendheid geboden is, met als houvast de ratio van de bepaling. Die terughoudendheid moet worden geborgd door een motiveringsplicht. De rechter moet inzichtelijk maken waarom toepassing van art. 2, tweede lid, BPB gerechtvaardigd is.